Kókó Pàtàkì
Ìpín ọgọ́rin nínú ọgọ́rùn-ún àwọn iṣẹ́ AI ní ilé-iṣẹ́ ni kò lè mú iye tí a lè wọ̀n wá — kì í ṣe nítorí àwọn algorithm tí ó lódì, bí kò ṣe nítorí àìsí ìdarí, àwọn àwòṣe iṣẹ́ tí kò bára mu, àti àìsí ìlànà ìṣàkótó tí iṣẹ́-òwò ń darí.
Àwọn nọ́mbà náà jẹ́ ẹ̀rù, àti fún ọ̀pọ̀lọpọ̀ yàrá ìgbìmọ̀ àwọn olórí, ó jẹ́ àìnírọ̀rùn jinlẹ̀. Gẹ́gẹ́ bí ìwádìí Gartner nípa ìmọ̀-ẹ̀rọ ilé-iṣẹ́ ní ọdún 2025, bí ìpín 80 nínú ọgọ́rùn-ún àwọn iṣẹ́ AI kò lè kọjá ipò ìgbìdánwò. Ìwádìí AI Àgbáyé tuntun ti McKinsey fi iye àwọn àjọ tí ó ti ṣàṣeyọrí láti mú AI gbòòrò káàkiri ọ̀pọ̀lọpọ̀ ẹ̀ka iṣẹ́-òwò sí ìpín 14 péré nínú ọgọ́rùn-ún. Àlàfo tí ó wà láàárín ìfẹ́-inú AI àti òtítọ́ AI kì í dín kù — ó ń gbòòrò sí i. Ìdí kì í sì í ṣe ìmọ̀-ẹ̀rọ. Ó jẹ́ àìsí ọ̀nà tí iṣẹ́-òwò ń darí fún àyípadà AI.
Iye owó tí a fojú bù fún ìkùnà yìí jẹ́ àrà ọ̀tọ̀. Àwọn olùtúpalẹ̀ ilé-iṣẹ́ sọtẹ́lẹ̀ pé ní àsìkò tí ó bá di ọdún 2027, àwọn ilé-iṣẹ́ àgbáyé yóò ti ná bí àádọ́ta ó lé mẹ́ta ($3.7) trílíọ̀nù dọ́là sórí àwọn iṣẹ́ AI tí kò dá èrè tí a ṣèlérí padà. Èyí kì í ṣe ìṣòro ìmọ̀-ẹ̀rọ. Àwọn àwòṣe náà ń ṣiṣẹ́. Ìpìlẹ̀ ìkùnú (cloud) ti dàgbà. Àwọn òṣìṣẹ́ ọ̀gbọ́n, bí ó tilẹ̀ jẹ́ pé wọ́n ṣọ̀wọ́n, wọ́n wà. Ohun tí ó kù ni àsopọ̀ tí ó wà láàárín agbára AI àti iye iṣẹ́-òwò: ìdarí, ìṣètò àwòṣe iṣẹ́, ìṣàkótó àwọn ọ̀nà-lílò, àti gbígba òṣìṣẹ́.
Ìlànà ìkùnà náà jẹ́ ohun tí ó bára mu jákèjádò àwọn ilé-iṣẹ́ àti àwọn agbègbè. Ilé-iṣẹ́ kan dá AI mọ̀ gẹ́gẹ́ bí ohun tí ó ṣe pàtàkì. Olórí data tàbí ẹgbẹ́ ìdásílẹ̀-tuntun ṣe ìfilọ́lẹ̀ àwọn ìgbìdánwò díẹ̀ — lọ́pọ̀ ìgbà ní àwọn agbègbè tí a yàn nítorí àǹfààní ìmọ̀-ẹ̀rọ dípò ìtòlẹ́sẹẹsẹ iṣẹ́-òwò. Àwọn ìgbìdánwò náà mú àbájáde tí ó ní ìtẹ́lọ́rùn wá nínú àyíká tí a darí. Nígbà náà, nígbà tí àkókò dé láti mú un gbòòrò, àjọ náà kọlu ògiri. Kò sí àpẹẹrẹ ìdarí láti ṣàkóso ewu. Kò sí àwòṣe iṣẹ́ láti so AI pọ̀ mọ́ àwọn iṣẹ́ tí ó wà. Kò sí ọ̀nà láti ṣàkótó àwọn ọ̀nà-lílò tí ó tọ́ sí ìdókòwò. Àwọn ìgbìdánwò náà dúró gẹ́gẹ́ bí ìgbìdánwò. Ìgbìmọ̀ náà bẹ̀rẹ̀ sí í ṣiyèméjì. Ìdókòwò dúró jẹ́ẹ́.
Ìlànà àkọ́kọ́ tí ó ya àwọn àjọ tí ó ń ṣàṣeyọrí sọ́tọ̀ láti ọ̀dọ̀ àwọn yòókù ni ìṣàkótó ọ̀nà-lílò tí ó le. Àwọn ilé-iṣẹ́ tí wọ́n ṣàṣeyọrí ní AI kì í lépa gbogbo àǹfààní ní àkókò kan náà. Wọ́n bẹ̀rẹ̀ pẹ̀lú àkọsílẹ̀ ètò — lọ́pọ̀ ìgbà tí ń mú 40 sí 60 ọ̀nà-lílò tí ó ṣeéṣe káàkiri àwọn ẹ̀ka iṣẹ́-òwò — lẹ́yìn náà wọ́n lo ọ̀nà ìkọ́nìlọ́wọ̀ tí ó ní ètò láti dín pápá náà kù sí 8 sí 12 àwọn iṣẹ́ pàtàkì. Àwọn ìlànà ìkọ́nìlọ́wọ̀ náà ń darí sórí iṣẹ́-òwò pátápátá: agbára láti gbé owó-wọlé sókè, ìdíwọ̀n ìdín-ìnáwó kù, wíwà data, ìdíjú ìmọ̀-ẹ̀rọ, àkókò dé iye, àti ìbámu ìlànà-ìsapá. A ń tẹ àwọn ọ̀nà-lílò sórí àwòrán ipa-sí-ìṣeéṣe tí ó ya àwọn àṣeyọrí kíákíá sọ́tọ̀ láti ara àwọn ìdókòwò-ìlànà.
Ìlànà ìṣàkótó yìí ṣe pàtàkì ju àwọn ìpinnu nípa àwòṣe (architecture) tàbí àkójọ ìmọ̀-ẹ̀rọ èyíkéyìí lọ. Ó ń rí i dájú pé àwọn ohun-àmúṣọrọ̀ tí ó lópin ní àjọ náà — owó, ọ̀gbọ́n, àfiyèsí àwọn olórí — dá dúró sórí àwọn iṣẹ́ tí ó ṣeéṣe jù láti mú iye tí a lè wọ̀n wá. Ó tún ń dá èdè tí ó wọ́pọ̀ sílẹ̀ láàárín àwọn olórí iṣẹ́-òwò àti àwọn ẹgbẹ́ ìmọ̀-ẹ̀rọ, tí ó ń fi àwọn ẹjọ́ ìdókòwò tí ó dájú tí ìgbìmọ̀ lè ṣàyẹ̀wò kí wọ́n sì fọwọ́sí rọ́pò ìtara AI tí kò dájú.
Ìlànà kejì tí ó ṣe kókó ni ìdarí — àti ní pàtàkì, ìdarí tí a ṣètò ní ipò ìgbìmọ̀, tí a kò fi lé IT lọ́wọ́. Àwọn àjọ tí wọ́n mú AI gbòòrò lọ́nà àṣeyọrí ń dá ìdáhùn tí ó dájú sílẹ̀ sí àwọn ìbéèrè pàtàkì kí wọ́n tó kọ ìlà kan ṣoṣo ti kóòdù ìmújáde: Ta ni ó ni ètò AI? Báwo ni a ṣe ń ṣàkótó tí a sì fọwọ́sí àwọn ọ̀nà-lílò? Kí ni àwọn ìlà pupa ìwà-rere? Báwo ni a ṣe ń wọ̀n iṣẹ́ AS tí a sì ń ròyìn rẹ̀ fún ìgbìmọ̀? Ta ni ó ń darí ìwọ̀le data àti ìdára? Báwo ni a ṣe ń gbé ewu AI sókè? Kí ni ìlànà ìkọ́-dípò-rà-dípò-ìbáṣepọ̀? Àti báwo ni a ṣe ń ṣàkíyèsí ìmúrasílẹ̀ òṣìṣẹ́?

Àwọn wọ̀nyí kì í ṣe ìbéèrè ìmọ̀-ẹ̀rọ. Wọ́n jẹ́ ìbéèrè iṣẹ́-òwò. Àti ìkùnà láti dáhùn wọn ni orísun tí ó tóbi jù ti ìkùnà AI ní ilé-iṣẹ́. Ìwádìí láti ọ̀dọ̀ McKinsey fi hàn pé àwọn àjọ tí ó ní àwọn àpẹẹrẹ ìdarí AI tí ó dájú ni ó lè mú AI gbòòrò lọ́nà àṣeyọrí ní ìlọ́po 2.5 ju àwọn tí kò ní i lọ. Ìdí náà rọrùn: ìdarí ń pèsè àwọn ààbò tí ó fún ọ̀nà ní ìyára. Láìsí rẹ̀, iṣẹ́ AI kọ̀ọ̀kan di ìjírọ̀rọ̀ àkànṣe nípa ewu, ìbámu, ìwọ̀le data, àti ojúṣe — ìjírọ̀rọ̀ tí ọ̀pọ̀lọpọ̀ àjọ ń yanjú nípa ṣíṣe ohunkóhun.
Ìlànà kẹta ni ìṣètò àwòṣe iṣẹ́. AI kì í ṣàṣeyọrí nígbà tí a bá gbé e lé orí àwọn iṣẹ́ tí ó wà bí èrò-ẹ̀yìn. Ó ń ṣàṣeyọrí nígbà tí a bá tún àwọn iṣẹ́ ṣe kí wọ́n lè jẹ́ èyí tí AI ń ràn lọ́wọ́ — nígbà tí àwòṣe iṣẹ́ náà bá ṣàlàyé bí ìpinnu ẹ̀dá ènìyàn àti agbára AI ṣe ń bára ṣepọ̀. Èyí túmọ̀ sí dídá iṣẹ́ ìdarí AI sílẹ̀ tí ó ń ṣàkóso gbígbà, ìdàgbàsókè, àti mímú àwọn ọ̀nà-lílò gbòòrò nípasẹ̀ ìgbésẹ̀ tí ó ní ètò. Ó túmọ̀ sí ṣíṣàlàyé àwọn ipa tí ó dájú: ta ni ó ń fún ní iṣẹ́ AI, ta ni ó ń kọ́ ọ, ta ni ó ń ṣàyẹ̀wò rẹ̀, ta ni ó ni í nínú ìmújáde, àti ta ni ó ń wọ̀n iye rẹ̀. Ó túmọ̀ sí dídá àyíká ìfijíṣẹ́ tí a gbé kalẹ̀ lórí sprint — lọ́pọ̀ ìgbà ọ̀sẹ̀ mẹ́ta sí mẹ́rin — tí ó ń jẹ́ kí àtúnṣe kíákíá, ìkùnà kíákíá, àti mímú ohun tí ó ń ṣiṣẹ́ gbòòrò lọ́nà tí ó dájú.
Àwọn àwòṣe iṣẹ́ tí ó gbéṣẹ́ jù ń tọ́jú AI bí ìtòjọ (portfolio), kì í ṣe iṣẹ́-àkànṣe. Wọ́n ń dá ilé-iṣẹ́ ọ̀nà-lílò sílẹ̀ — ìlànà tí a lè tún ṣe fún gbígbé àwọn iṣẹ́ láti inú ìrònú kọjá ìgbìdánwò sí ìtànkálẹ̀ jákèjádò ilé-iṣẹ́. Ipò kọ̀ọ̀kan ní àwọn ẹnu-ọ̀nà ìdára tí a ṣàlàyé, àwọn KPI ìwọ̀n iye, àti ojúṣe tí ó dájú. A ṣe àwòṣe náà láti pa àwọn iṣẹ́ tí kò ṣiṣẹ́ dáadáa gẹ́gẹ́ bí ó ṣe ń mú àwọn àṣeyọrí gbòòrò. Ìlànà ìtòjọ yìí ni ohun tí ń dènà ìlànà tí ó wọ́pọ̀ ti ìtànkálẹ̀ AI, níbi tí àwọn ìgbìdánwò tí kò so pọ̀ ń jẹ àwọn ohun-àmúṣọrọ̀ láìsí dídé ìwọ̀n tí a nílò láti mú èrè tí ó nítumọ̀ jáde.
Ìlànà kẹrin — àti bóyá èyí tí a fojú kọ̀ jù — ni gbígba àti àṣà. Àwọn ìwé nípa ìmọ̀-ẹ̀rọ AI pọ̀. Àwọn ìwé nípa bí a ṣe ń mú kí àwọn àjọ máa lo AI ní ti gidi ṣọ̀wọ́n. Síbẹ̀ gbígba òṣìṣẹ́ ni ohun tí ń pinnu bóyá ìmúṣẹ AI tí ó ṣàṣeyọrí ní ti ìmọ̀-ẹ̀rọ yóò mú iye iṣẹ́-òwò wá tàbí kí ó jókòó láìsí lílò. Àwọn àjọ tí ó ń ṣàṣeyọrí ń dókòwò púpọ̀ nínú ìṣàkóso àyípadà, ìtọ́sọ́nà àwọn olórí, àti ìfún-lágbára òṣìṣẹ́ gẹ́gẹ́ bí wọ́n ṣe ń ṣe nínú ìdàgbàsókè àwòṣe. Wọ́n ń ṣàkíyèsí kì í ṣe kìkì ìdára àwòṣe ṣùgbọ́n àwọn ìwọ̀n lílò, ìdára ìbáṣepọ̀ ẹ̀dá-ènìyàn-àti-AI, àti ìmú-iye jáde ní ipò ẹ̀ka iṣẹ́-òwò.
Ipa ìgbìmọ̀ nínú gbogbo èyí kò lè sọ ju bí ó ti tó lọ. Àyípadà AI kì í ṣe iṣẹ́ ìmọ̀-ẹ̀rọ tí a lè fi lé IT lọ́wọ́ kí a sì ṣàyẹ̀wò rẹ̀ lẹ́ẹ̀kan ní ọ̀wọ̀-ọdún kọ̀ọ̀kan. Ó jẹ́ àyípadà ìlànà tí ó nílò ìdásí ìgbìmọ̀ tí ń ṣiṣẹ́ lórí ìdarí, ewu, ìṣàkótó ìdókòwò, àti ìwọ̀n iye. Àwọn ilé-iṣẹ́ tí ó ṣàṣeyọrí jù ń dá ìlà ojúṣe tààrà sílẹ̀ láti àwọn iṣẹ́ AI sí ìgbìmọ̀ — pẹ̀lú ìròyìn déédé nípa ìtẹ̀síwájú ọ̀nà-lílò, ìmú-iye jáde ní ìbámu pẹ̀lú àfojúsùn, ìfihàn ewu, àti ìmúrasílẹ̀ òṣìṣẹ́. Ìwọ̀n ìdásí ìgbìmọ̀ yìí ń dá agbára àjọ tí ń fa AI jáde láti ipò ìgbìdánwò sí àárín gbùngbùn iṣẹ́ ilé-iṣẹ́.
Ọ̀nà tí a ń tẹ̀lé ní ìpele-ìpele tún ṣe pàtàkì. Àwọn àjọ tí wọ́n ń gbìyànjú láti ṣe gbogbo nǹkan ní àkókò kan náà — ìdarí, àwòṣe iṣẹ́, ìdàgbàsókè ọ̀nà-lílò, àti àyípadà àṣà lẹ́ẹ̀kan náà káàkiri gbogbo ilé-iṣẹ́ — fẹ́rẹ̀ẹ́ máa kùnà nígbà gbogbo. Ọ̀nà tí ó dájú ni àwòṣe ìpele-méjì. Ìpele àkọ́kọ́ dá dúró sórí ìtọ́sọ́nà àti ìmúrasílẹ̀: ṣíṣàyẹ̀wò ìdàgbà AI ti àjọ náà káàkiri ìlànà, data, ọ̀gbọ́n, ìmọ̀-ẹ̀rọ, ìdarí, àti àṣà; ṣíṣe àwọn àpéjọ ọ̀nà-lílò tí ó ní ètò pẹ̀lú àwọn olórí ẹ̀ka iṣẹ́-òwò; ṣíṣàlàyé àpẹẹrẹ ìdarí àti àwòṣe iṣẹ́ àfojúsùn; àti mímú ọ̀nà-ìlà tí a ṣàkótó jáde tí ìgbìmọ̀ lè ṣàyẹ̀wò pẹ̀lú ìpinnu kọ́, dúró, tàbí dáwọ́ dúró tí ó dájú. Kìkì lẹ́yìn tí ìpìlẹ̀ yìí bá wà ni ìpele kejì bẹ̀rẹ̀: ìfijíṣẹ́ tí ó fìdí múlẹ̀ ti àwọn ọ̀nà-lílò tí a ṣàkótó nípasẹ̀ àyíká sprint, pẹ̀lú ìwọ̀n déédé àti ìmú-iye jáde.

Data náà ṣe àtìlẹ́yìn fún ọ̀nà ìpele yìí tí iṣẹ́-òwò ń darí. Àwọn àjọ tí ó dókòwò nínú ìṣàyẹ̀wò ìmúrasílẹ̀ àti ìṣètò ìdarí kí wọ́n tó ṣe ìfilọ́lẹ̀ ìdàgbàsókè AI ń ròyìn nípa 60 nínú ọgọ́rùn-ún ìyára tí ó pọ̀ jù sí àkókò dé iye tí a lè wọ̀n, 45 nínú ọgọ́rùn-ún ìwọ̀n gbígba òṣìṣẹ́ tí ó ga jù, àti ewu ìṣàkóso àti orúkọ tí ó dín kù púpọ̀. Ìdí náà kò ṣòro: wọ́n mọ ohun tí wọ́n máa kọ́, wọ́n mọ ta ni ó jẹ́ olùjúṣe, wọ́n ní àwọn ààbò láti lọ kíákíá, wọ́n sì ní ìtẹ́wọ́gbà àjọ láti mú ìsapá dúró nípasẹ̀ àwọn ìdíwọ́ tí ó máa ń bá àyípadà ilé-iṣẹ́ èyíkéyìí.
Ìdí ìlànà náà dájú. AI kì í ṣe àṣàyàn fún àwọn ilé-iṣẹ́ tí ó fẹ́ dúró lóhùn-ún ìdíje. Ṣùgbọ́n ọ̀nà sí iye kì í ṣe nípasẹ̀ àwọn ìgbìdánwò púpọ̀ sí i, àwọn àwòṣe púpọ̀ sí i, tàbí ìdókòwò ìmọ̀-ẹ̀rọ púpọ̀ sí i. Ó jẹ́ nípasẹ̀ iṣẹ́ líle, tí kò ní ògo, ti ìdarí, ìṣètò àwòṣe iṣẹ́, ìṣàkótó ọ̀nà-lílò, àti gbígba òṣìṣẹ́. Àwọn àjọ tí ó ní ọ̀gbọ́n àwọn ìlànà wọ̀nyí yóò gba iye àrà ọ̀tọ̀ tí AI ń ṣèlérí. Àwọn tí ó ń bá a nìṣó láti tọ́jú AI bí ìṣòro ìmọ̀-ẹ̀rọ yóò máa darapọ̀ mọ́ ìpín 80 nínú ọgọ́rùn-ún tí ó ń kùnà.
Fún àwọn àpilẹ̀kọ sí i, ẹ ṣèbẹ̀wò sí ojú-òpó wa: telcotank.com
Hakan Dulge
Olùdásílẹ̀ & Olùdarí Àgbà, Telcotank. Ó ju ọdún 20 nínú ìyípadà tẹlifóònù, ìlànà AI, àti ìmọ̀ràn ohun àmúlò dìjítà.
